Kwiaty

Efektem wieńczącym zabiegi pielęgnacyjne miłośnika kaktusów jest doprowadzenie roślin do kwitnienia. Niektóre kaktusy kwitną już w młodym wieku jako 1-2 letnie siewki, inne zakwitają dopiero po kilku latach, a są takie, które potrzebują całych dziesięcioleci aby wydać kwiaty. W tym wypadku w warunkach amatorskiej uprawy kaktusów bardzo wątpliwe jest uzyskanie tego efektu. Dlatego odpowiedni dobór gatunków do uprawy amatorskiej ma decydujące znaczenie. Nie tylko wiek rośliny decyduje o jej kwitnieniu. Bardzo duży wpływ ma światło, temperatura, odpowiednie nawożenie i inne prawidłowo przeprowadzane zabiegi pielęgnacyjne.

Na ogół uważa się, że kaktusy z północnej półkuli, a zwłaszcza meksykańskie, łatwiej się adaptują w naszym klimacie i obficiej kwitną, jednak praktyka wykazuje, że również większość południowo-amerykańskich kaktusów (rodzaje: Rebutia, Lobivia, Notocactus, Parodia, a nawet tzw. chilijczyki) kwitnie u nas chętnie i obficie.

Kwiaty są różnej wielkości: od drobnych kwiatuszków (np. Blossfeldia minima, Rhipsalis teres i wiele mammillarii) do prawdziwych kwiatów-olbrzymów niektórych epifitów (Epiphyllum, Daemia, Marniera), cereusów i im pokrewnych (Hylocereus, Selenicereus, w tym owiana legendą Królowa Nocy). Kwiaty te osiągają nieraz rozmiary w długości i przekroju do 30 cm.

Skala barw kwiatów kaktusów jest olbrzymia: od śnieżnej bieli i jej odcieni - seledynowego, żółtego, różowego, poprzez wszystkie tonacje żółci - cytrynowej, pomarańczowej, wpadającej w odcień brązowy. przez wszystkie odcienie różu i fioletu, aż do krwistej czerwieni i purpury; brak właściwie tylko koloru niebieskiego. Duże kolekcje w okresie kwitnienia przedstawiają wspaniały feeryczny widok, a ponieważ kaktusy nie kwitną równocześnie lecz w różnym czasie, przyjemność delektowania się tym widokiem jest również rozłożona w czasie - od wczesnej wiosny do jesieni. Niektóre kaktusy kwitną nawet w zimie, np. Zygocactus truncatus, popularny "kaktus bożonarodzeniowy" kwitnie właśnie w okresie Bożego Narodzenia.

Kwiaty kaktusów nie są osadzone na szypułkach (z wyjątkiem nielicznych z rodzaju Peireskia i Rhodocactus), lecz są tzw. kwiatami siedzącymi, wyrastającymi bezpośrednio z areoli, lub u niektórych gatunków z rodzajów brodawkowatych z aksilli. W kwiatach kaktusów nie występuje wyraźne zróżnicowanie okwiatu na kielich i koron, działki kielicha przechodzą bowiem stopniowo wzdłuż rurki kwiatowej w normalne typowe płatki korony.

Wewnątrz okwiatu znajdują się najważniejsze organy: słupek i pręciki. Słupek składa się z zalążni zrośniętej z dnem kwiatowym, przechodzącej następnie ku górze w wydłużoną szyjkę słupka i kończy się u góry znamieniem. W zalążni znajdują się zalążki tj. komórki płciowe (gamety) żeńskie. Pręciki posiadają na nitkach pręcikowych pylniki zawierające duże ilości pyłku z gametami męskimi. Po przyjęciu pyłku przez znamię ziarenka pyłku kiełkują i przedostają się przez szyjką do zalążni, gdzie następuje połączenie gamet męskich i żeńskich w zalążkach, z których wytworzą się nasiona, a z zalążni wykształci się owoc.

Kwiaty kaktusów mają układ spiralny: zarówno działki zewnętrzne okwiatu, jak tez płatki i pręciki ułożone są spiralnie, a nie okółkowo. Większość kaktusów ma kwiaty kształtu lejkowatego lub dzwonkowatego z rurką kwiatową mniej lub bardziej wydłużoną. Niektóre kaktusy (np. Cleistocactus) posiadają specyficzną budowę kwiatu - długiej, wąskiej rurki - co sprawia wrażenie kwiatów jakby nierozwiniętych. Również specyficzną budowę mają kwiaty rodzaju Zygocactus: korona jest skośna, symetria kwiatu o jednej osi; są to tzw. kwiaty zygomorficzne, w przeciwieństwie do większości kaktusów mających kwiaty promieniste, tzw. aktynomorficzne.

Wielka szkoda, że większość kaktusów posiada kwiaty, których żywot jest na ogół krótkotrwały. Są jednak kaktusy np. z rodzaju Echinocereus, posiadające jedne z najpiękniejszych kwiatów, utrzymujących się nawet ponad tydzień.